Wszawica - swędzący problem

 

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wejherowie w związku z licznymi sygnałami o przypadkach wszawicy przekazuje do wykorzystania informacje dotyczące objawów i zapobiegania wszawicy.

Wszy pasożyty człowieka
Wesz ludzka Pediculus humanus
humanus capitis - -Wszawica głowowa

Cykl życiowy wszy ludzkiej

  • owady hemimetaboliczne (formy larwalne podobne do dorosłej, lecz mniejsze),
  • pełen rozwój trwa ok. 3 tygodni (12-28 dni),
  • jajo,
  • 3 formy larwalne (nimfy),
  • osobnik dorosły,
  • każde stadium pobiera krew,
  • samica znosi do 300 jaj (gnid) w ciągu życia, wyłącznie na żywicielu.

 

Ułatwione przenoszenie - zbiorowiska ludzkie (przedszkola, szkoły, świetlice, internaty, koszary, domy pomocy społecznej).

Sprzyjają

  • złe warunki higieniczne,
  • stłoczenie,
  • klimat zimny i umiarkowany(czapki, ciężka odzież).


Drogi przenoszenia

  • kontakt bezpośredni,
  • wspólne przedmioty: szczotki, spinki, grzebienie, ubrania, nakrycia głowy, pluszowe zabawki, pościel, materace.

 

Najczęściej zarażają się dzieci w wieku 3-12 lat („kontaktowe" zabawy, nie w pełni wyrobione nawyki higieniczne).

Wszawica środowiskowa (przewlekła) w Polsce dotyczy od 0,6% do 2,0% dzieci w wieku szkolnym.

Objawy wszawicy

  • swędzące grudki zapalne w miejscach ukłuć, samo ukłucie nie jest bolesne,
  • ropne zakażenia, blizny przy długo trwającej intestacji,
  • rzadko: przypadki astmy oskrzelowej na tle alergicznym(alergenem są odchody wszy), włosy zlepione ropno-surowiczą wydzieliną tzw. „kołtun",


Choroby zakaźne przenoszone przez wesz ludzką

  • Dur plamisty,
  • Gorączka okopowa,
  • Dur powrotny.


Obecnie w Europie choroby te występują bardzo rzadko .Mogą stanowić istotny problem na terenach klęsk żywiołowych i dotkniętych wojną.


Jak wygląda wszawica głowowa

  • dorosłe wszy i nimfy mogą być słabo widoczne, bytują za uszami, na ciemieniu i potylicy, z włosów wypadają tylko osobniki martwe,
  • gnidy przyklejone są blisko nasady włosów.


Jak rozpoznać wszawicę głowy

  • skóra głowy pokryta grudkami,
  • swędzenie, zaczerwienienie skóry głowy, szczególnie przy linii włosów i za uszami, może nie być silne we wczesnym okresie choroby,
  •  małe, owalne, szarobiałe, przyklejone do włosa blisko nasady, nie dają się wytrząsnąć, oddzielić palcami,
  • widoczne są gnidy,
  • mogą występować przeczosy (ranki w wyniku drapania).


Jak zobaczyć gnidy

  • obejrzeć włosy pod lupą, przy dobrym świetle, rozczesując tak, żeby odsłonić skórę głowy,
  • gnidy nie dają się wyczesać bez rozpuszczenia cementu, którym są przyklejone do włosa,
  • martwe dorosłe osobniki można wyczesać na jasną tkaninę gęstym grzebieniem ,
  • wesz ludzka żyje ok. 6 tygodni.


Leczenie wszawicy –ogólne zasady

  • należy zdiagnozować i leczyć wszystkie zarażone osoby z kontaktu (rodzina pacjenta),
  • preparaty lecznicze niszczą tylko dojrzałe owady, zatem należy też stosować środki mechanicznie usuwające gnidy oraz w odpowiednim czasie powtórzyć kurację zwalczającą formy dorosłe.


Leczenie farmakologiczne

  • preparaty do stosowania miejscowego (żele, lotiony, szampony, kremy) dostępne bez recepty,
  • do preparatów często dołączony jest specjalny, bardzo gęsty grzebień do wyczesywania gnid.


Leczenie farmakologiczne środki ostrożności

  • bezwzględnie przestrzegać zaleceń co do sposobu użycia (właściwa aplikacja i czas działania, ewentualne powtarzanie kuracji),
  • podczas leczenia nie stosować kosmetyków ( mogą zwiększać wchłanianie substancji czynnej przez skórę),
  • u dzieci poniżej 3 rż. zalecane mechaniczne usuwanie gnid,
  • wypłukać włosy roztworem ciepłej wody z octem (łyżka stołowa octu na 500ml wody),
  • wyczesać gnidy gęstym grzebieniem a następnie grzebień starannie oczyścić zamrozić lub przetrzeć spirytusem , wygotować, lub wymyć bardzo gorącą wodą z detergentem.


Postępowanie z rzeczami osobistymi

  • wszy nie bytują poza ciałem żywiciela,
  • ozdoby włosów, szczotki –wygotować lub zniszczyć,
  • ubrania, pościel –wyprać w temp. co najmniej 60'C lub chemicznie, wyprasować żelazkiem z parą wodną (200'C) szczególnie przy szwach, koce, poduszki -spryskać preparatem owadobójczym i szczelnie zamknąć na 14 dni w foliowym worku,
  • odkurzyć podłogę i meble,
  • dezynsekcja pomieszczeń -tylko specjalistyczna firma (toksyczne preparaty owadobójcze).


Zapobieganie ponownemu zakażeniu

  • systematycznie sprawdzać włosy dziecka (rodzice, ewentualnie za ich zgodą pielęgniarka/higienistka szkolna),
  • dopilnować, żeby dziecko nie pożyczało czapek, spinek, grzebieni, szczotek,
  • długie włosy dziecka powinny być upinane lub zaplatane,
  • NIE NALEŻY STOSOWAĆ PROFILAKTYCZNIE LEKÓW PRZECIW WSZAWICY (toksyczność, powstawanie oporności).


Czego nie należy robić

  • NIE należy golić głowy chorego,
  • NIE wolno stosować u ludzi preparatów przeciw wszawicy przeznaczonych dla zwierząt (niebezpieczne dla ludzi stężenia substancji czynnej),
  • NIE wolno piętnować dziecka z wszawicą i jego rodziny –wszawica może wystąpić także pomimo dobrego poziomu higieny osobistej.

 



Postępowanie w przypadku stwierdzenia wszawicy w placówce:


1. dyrektor placówki zarządza dokonanie przez pielęgniarkę lub osobę upoważnioną kontroli czystości skóry głowy wszystkich dzieci w grupie lub klasie oraz wszystkich pracowników szkoły lub placówki, z zachowaniem zasady intymności (kontrola indywidualna w wydzielonym pomieszczeniu). Kontrola może również zostać przeprowadzona z inicjatywy pielęgniarki lub higienistki szkolnej;


2. pielęgniarka (lub w sytuacji braku pielęgniarki lub higienistki szkolnej w placówce - opiekun dziecka) zawiadamia rodziców dzieci, u których stwierdzono wszawicę o konieczności podjęcia niezwłocznie zabiegów higienicznych skóry głowy. W razie potrzeby instruuje rodziców o sposobie działań, informuje też o konieczności poddania się kuracji wszystkich domowników i monitoruje skuteczność działań; jednocześnie informuje dyrektora placówki o wynikach kontroli i skali zjawiska;


3. dyrektor lub upoważniona osoba (nauczyciel lub opiekun) informuje wszystkich rodziców o stwierdzeniu wszawicy w grupie dzieci, z zaleceniem codziennej kontroli czystości głowy dziecka oraz czystości głów domowników;


4. w przypadku, gdy rodzice zgłoszą trudności w przeprowadzeniu kuracji (np. brak środków na zakup preparatu), dyrektor szkoły lub placówki we współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej, udzielają rodzicom lub opiekunom niezbędnej pomocy;


5. pielęgniarka lub higienistka szkolna po upływie 7 -10 dni kontroluje stan czystości skóry głowy dzieci po przeprowadzonych zabiegach higienicznych przez rodziców;


6. w sytuacji stwierdzenia nieskuteczności zalecanych działań, pielęgniarka zawiadamia o tym dyrektora placówki w celu podjęcia bardziej radykalnych kroków (zawiadomienie ośrodka pomocy społecznej o konieczności wzmożenia nadzoru nad realizacją funkcji opiekuńczych przez rodziców dziecka oraz udzielenia potrzebnego wsparcia).

ulotka

Stanowisko Departamentu Matki i Dziecka w Ministerstwie Zdrowia w sprawie zapobiegania i zwalczania wszawicy u dzieci i młodzieży

 

 

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Wejherowie
84-200 Wejherowo, ul. Obrońców Helu 3

poniedziałek - środa, piątek: 8 - 15
czwartek: 8 - 16

fax (58) 677-79-03
tel: (58) 672-74-27; (58) 672-74-23; (58) 672-74-24
e-mail: psse.wejherowo@pis.gov.pl